ТОМИЌ: ВАШИНГТОН ВО ПЛАМЕН: КАВГАТА НА ТРАМП, ВЕНС И ЗЕЛЕНСКИ – ЕВРОПА ВО ПАНИКА

Пишува: Слободан ТОМИЌ

                                         Белата куќа стана бојно поле 

– Наместо вообичаена дипломатска средба, состанокот меѓу Доналд Трамп, сенаторот Џеј Ди Венс и Володимир Зеленски на 28 февруари 2025 година заврши со жестока кавга. Трамп му стави до знаење на украинскиот претседател дека неговата ера на неограничена поддршка е завршена.

„САД немаат намера да ја финансираат оваа војна бесконечно. Европа мора да преземе одговорност! – остро изјави Трамп, додека Зеленски се обидуваше да ја ублажи ситуацијата, нагласувајќи дека Украина сè уште се бори „во име на слободниот свет“.

Најголемиот удар дојде од сенаторот Џеј Ди Венс, еден од најгласните противници на продолженото американско финансирање на Киев. „Американските граѓани не сакаат нивните пари да одат за војна која нема крај. Вашата стратегија е пропадната! – му рече Венс на Зеленски, кој бесно реагираше, нарекувајќи ја оваа позиција „предавство на западните вредности“.

Тензичната средба покажа дека новата американска администрација повеќе не е заинтересирана за одржување на Украина во состојба на вечна војна.

Европските лидери во шок: Фон дер Лајен и Макрон во одбрана на Зеленски

По драмата во Белата куќа, во Брисел и Париз завладеа паника. Урсула фон дер Лајен и Емануел Макрон веднаш се јавија со изјави во одбрана на Зеленски.

„Европа нема да ја напушти Украина, без разлика на одлуките на Вашингтон!“ – изјави Фон дер Лајен, но зад овие зборови се крие очигледен страв.

Макрон, пак, беше уште подиректен: „Ако Америка се повлече, тоа ќе значи крај на европската безбедносна архитектура каква што ја знаеме!

Но, големото прашање е – дали Европа навистина може сама да ја одржи воената поддршка за Украина? Одговорот е повеќе од јасен: финансиски и воено, Брисел нема капацитет да ја замени улогата на Вашингтон.

              ЕВРОПА ВО ТРКА СО ВРЕМЕТО – СОСТАНОКОТ НА 3 МАРТ 2025

По експлозивниот состанок во Белата куќа, Емануел Макрон и Урсула фон дер Лајен брзо закажаа кризен самит за 3 март во Брисел, каде европските челници ќе се обидат да договорат нова стратегија за Украина.

Овој состанок е директна последица на американската промена на курсот. Европа е свесна дека, без САД, не може да ја одржи истата воена и финансиска поддршка за Киев.

 Но, во исто време, Макрон и Фон дер Лајен сакаат да испратат сигнал дека ЕУ не се откажува од Украина.

Клучните прашања за овој состанок се:

1. Дали Европа ќе може да го преземе товарот на САД? – Брисел досега зависеше од американската помош. Без Вашингтон, ќе мора да најде нови извори на финансирање, што е речиси невозможно без дополнителни економски жртви.

2. Каква ќе биде реакцијата на Германија? – Олаф Шолц досега беше претпазлив, но без САД, Берлин ќе мора да одлучи дали ќе ја преземе водечката улога или ќе се повлече.

3. Каква ќе биде судбината на Зеленски? – Ако Европа не може да гарантира нова поддршка, ќе започне притисок врз Зеленски за компромис со Москва.

                        МОЖЕН РЕЗУЛТАТ ОД СОСТАНОКОТ

• Привидна европска солидарност, но без конкретни решенија – Брисел ќе се обиде да покаже единство, но без реална стратегија.

• Продолжување на војната со намалени ресурси – Украина ќе добива помалку оружје, што ќе ја натера да бара нови тактики.

• Официјални или неофицијални контакти со Москва – Доколку Европа не може да ја финансира војната, ќе се појави нов притисок за преговори.

Москва задоволно гледа: Путин го подготвува својот следен потег

Русија внимателно ја следеше кавгата во Белата куќа, а првите реакции од Кремљ покажуваат задоволство.

„САД конечно сфаќаат дека нема воено решение за Украина“  коментираа од кабинетот на Владимир Путин.

Ова ја отвора вратата за нови преговори, во кои Москва ќе настапи од позиција на сила. Доколку Вашингтон официјално го намали финансирањето на Киев, тоа ќе значи дека Украина ќе мора да прифати компромис – нешто што Зеленски постојано го одбиваше.

Новиот поредок во Европа: Што следува по судирот во Белата куќа?

1. Украина останува без неограничена поддршка – Киев ќе мора да размислува за територијални отстапки или федерализација.

2. ЕУ во безизлезна ситуација – Брисел ќе мора да најде нови извори на финансии или да ја редефинира својата стратегија.

3. Русија ја зголемува својата позиција – Доколку Западот покаже слабост, Путин ќе диктира нови услови.

                 Последици за Балканот: Што значи ова за Србија и Македонија?

Овој пресврт ќе има силно влијание и врз Балканот.

• Србија ќе ја зајакне својата позиција – Белград би можел да добие повеќе простор за дипломатска офанзива околу Косово.

• Македонија во непријатна ситуација – Како членка на НАТО, Македонија ќе мора да балансира помеѓу западните притисоци и новите реалности во регионот.

                               Трамп ја менува историјата

Она што го видовме во Белата куќа не беше само дипломатска кавга – тоа беше сигнал дека Америка веќе не сака да биде „светски полицаец. 

Трамп и Венс јасно ставија до знаење дека Украина повеќе нема да биде приоритет за Вашингтон, што носи тектонски промени во глобалната геополитика.

Во следните месеци ќе се види дали светот оди кон нова стабилност – или кон уште подлабока поделба. Едно е сигурно: ерата на безусловната поддршка за Киев е завршена.

ФИНАЛЕ: СУДБОНОСНИ МЕСЕЦИ ПРЕД НАС

Трамп ја најави најголемата промена во американската геополитика во последните три децении.

• Поддршката за Украина се намалува.

• Русија гледа шанса за нови договори.

• Европа влегува во период на несигурност.

• Балканот се соочува со нови геополитички предизвици.

Ова не е обичен геополитички пресврт – ова е моментот кога светот се прекројува.

Пишува: Слободан ТОМИЌ